Şarkışlalı Halk Şairlerinin Şiirlerinde İdeoloji Ve Âşık Veysel’in “İnsanlık Davası”

Edebî ürünler, üreticilerinin ve üretildikleri bağlamların koşulları içinde vücut bulur. Bu koşulları oluşturan unsurlar arasında ideolojilerin önemli bir yeri vardır. Bu önemin bir sonucu olarak edebiyat ve ideoloji ilişkisini içeren birçok çalışma yapılarak konu çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Söz konusu çalışmalarda bir edebî eserde ideolojinin bulunup bulunmaması veya bulunacaksa hangi düzeylerde olması gerektiği gibi konularla ilgili değerlendirmelere de yer verilmiştir. Edebiyat- ideoloji ilişkisinin eserlerin ya doğrudan herhangi bir ideolojinin propagandası için araç olarak kullanıldığı ya da ideolojilerin eser içinde daha edebî ve estetik biçimlerde sindirilerek verildiği düşüncesi ağırlık kazanmıştır. Şarkışlalı halk şairlerinin ideolojik tutumlarının ortaya konulmasının amaçlandığı bu makaledeyse yedi halk şairinin şiirleri bu bakımdan incelenip Âşık Veysel’in “dava insanlık davası” söylemi ele alınmıştır. Çalışma, doküman ve söylem analizi yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir.
Şarkışla’da bugüne kadar birçok halk şairi yetişmiştir. Çalışma; Âşık Veysel, Ali İzzet Özkan, Hüroğlu, Musa Merdanoğlu, Sefil Selimî, Şevki Esen ve Talibî Coşkun’un şiirleriyle sınırlandırılmıştır. Neticede bu şairlerin resmî ideoloji başta olmak üzere dönemlerinde yaygınlık gösteren ideolojilerden etkilendikleri anlaşılmıştır. Ayrıca, şairlerin devlet ve millet için zararlı olduklarına inandıkları düşüncelerle de mücadele etmeye çalıştıkları söylenebilir. Ulaşılan bir sonuç da bu şairlerin resmî ideolojiye sıkıca bağlı olmalarıdır. İncelenen şiirlerde 1960 ve 1980 yıllarında gerçekleşen askerî darbelerden sonra resmî ideoloji vurgusunun arttığı görülmüştür. Âşık Veysel’inse “dava insanlık davası” dizesiyle ideolojiler üstü bir söylem geliştirmiştir