YABANCI ÖĞRENCİLER İÇİN HAZIRLANAN TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİN DİL İŞLEVLERİNE GÖRE İNCELENMESİ

Dilin kullanım boyutuyla doğrudan ilişkili olan dil işlevleri, dil bilgisi yapılarının iletişim ortamlarında uygun bağlamlar içerisinde kullanılması ile ortaya çıkmaktadır. Bir başka deyişle dil bilgisi kuralları tek başına bir anlam ifade etmemekte, kullanıldıkları bağlam içerisinde farklı anlamlar kazanmaktadır. Bu çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi amacıyla hazırlanmış ders kitaplarında bulunan dil bilgisi etkinliklerinde yer alan dil işlevlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında dil bilgisi öğretimi için özel olarak hazırlanmış olmasından dolayı “Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe Dil Bilgisi A1-A2-B1” ve “Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe Dil Bilgisi B2-C1” kitapları araştırma nesnesi olarak seçilmiş ve söz konusu kitaplar doküman analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, seviyelere göre hazırlanmış olan tablolarda sunulmuştur. Bu tablolarda; incelenen kitaplardaki dil bilgisi uygulamalarında yer alan dil işlevlerine, işlevlerin sıklık oranlarına, bu işlevlerin hangi dil bilgisi yapılarıyla verildiğine, TYDÖP’te hangi dil bilgisi yapısı ile eşleştiğine ve kitaplardaki dil bilgisi uygulamalarından seçilen örneklere yer verilmiştir. Çalışmada dil işlevleri yönünden incelenen Gazi Üniversitesi Uluslararası Öğrenciler İçin Dil Bilgisi kitaplarında toplamda 1761 dil işlevinin yer aldığı; bu işlevlerin dağılımının ise A1 seviyesinde 9’u farklı olmak üzere 195, A2 seviyesinde 28’i farklı olmak üzere 375, A2 seviyesinde 37’si farklı olmak üzere 405, B2 seviyesinde 27’si farklı olmak üzere 386, C1 seviyesinde ise 38’i farklı olmak üzere 400 olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, kitaplarda en fazla ve en az yer verilen işlevlerin her seviyede değiştiği; dil işlevlerinin B2 seviyesi dışında seviyeler ilerledikçe çeşitliliğinin ve sayısının arttığı belirlenmiştir.